Όταν επιλέγουμε Ακρυλικά

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail

Φωτοσταθερότητα

Φωτοσταθερότητα και Ακρυλικά χρώματα

 

Ο όρος φωτοσταθερότητα περιγράφει, στην ουσία, το πόσο καλή αντίσταση  έχει μια χρωστική στις επιδράσεις των ακτινοβολιών του φωτός. Η κλίμακα ASTM χρησιμοποιείται παγκοσμίως για την περιγραφή της φωτοσταθερότητας των χρωστικών ουσιών. Εφαρμόστηκε για πρώτη φορά απο τον δημιουργό ακρυλικών Henry Levison, η μέθοδος μέτρησης του οποίου δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά εώς σημέρα, πάρ’ όλο που από τότε έχουν προστεθεί πολλές καινούριες χρωστικές στην γκάμα χρωμάτων που είναι διαθέσιμα στα ακρυλικά. Τα ακρυλικά επαγγελματικής ποιότητας περιέχουν χρωστικές οι οποίες είναι φωτοσταθερότητας ASTM I ή ASTM II.

Στην Βρετανία χρησιμοποιείται συχνά και η κλίμακα Woolscale, η οποία πρόκειται για μια πρόσφατη εξέλιξη και λαμβάνει υπ’όψιν πολλές καινούριες  χρωστικές ουσίες, καθώς και την συμπεριφορά τους σε έκθεση στο φώς όταν αυτές είναι σε μέση τονικότητα, δηλαδή ανεμιγμένες με μία ποσότητα λευκού, και σε υψηλή τονικότητα (σε πρόσμιξη με μεγάλο ποσοστό  λευκού). Ο υψηλότερος βαθμός στην κλίμακα Woolscale είναι το 8. Όσο χαμηλότερος είναι ο βαθμός τόσο πιο ασταθής είναι η περιγραφόμενη χρωστική σε έκθεση στο φώς.

τεχνικά χαρακτηριστικά ετικέτας ακρυλικών

Για παράδειγμα, υπάρχει εταιρεία που φημίζεται για το λευκό τιτανίου της, το οποίο, έχοντας φωτοσταθερότητα βαθμού 8 στην κλίμακα Woolscale, παρουσιάζει έντονη επικαλυπτότητα και άψογα αποτελέσματα σε προσμίξεις με άλλα χρώματα, στα οποία προσθέτει απίστευτη ένταση.   Η φωτοσταθερότητα είναι μια ιδιότητα της ίδιας της χρωστικής ουσίας, αλλά πέραν αυτού επηρεάζεται και από την αναλογία χρωστικής προς το ακρυλικό μέσο (γνωστό και ως μέντιουμ, πρόκειται για την ρευστή ουσία στην οποία βρίσκεται σε εναραίωμα η χρωστική). Όπως θα περίμενε κανείς, οι ακριβότερες σειρές ακρυλικών χρωμάτων περιέχουν υψηλότερα ποσοστά χρωστικών άρα θεωρούνται πιο φωτοσταθερά από τα φθηνότερα ακρυλικά φοιτητικής ποιότητας. Όταν επιλέγετε τα ακρυλικά σας χρώματα να αναζητήσετε όρους όπως ‘υψηλής περιεκτικότητας σε χρωστική’ και ‘έντονα κορεσμένο (high saturation) τα οποία, στην ουσία, περιγράφουν το ίδιο πράγμα. Δυστυχώς τα φωσφορίζοντα χρώματα τείνουν να είναι τα πίο ασταθή και λιγότερο φωτοσταθερά. Κανένας κατασκευαστής δεν έχει πετύχει, εώς σήμερα, να δημιουργήσει φωσφορίζοντα χρώματα με βαθμό φωτοσταθερότητας ASTM I ή ASTM II. Ωστόσο τέτοια χρώματα έχουν και αυτά την χρησιμότητα τους .

Χρωματική Ένταση και Βάθος

interactive -acrylics

Ένας συνήθης ισχυρισμός πολλών σειρών ακρυλικών χρωμάτων επαγγελματικής ποιότητας  είναι η ‘ένταση’ και το ‘βάθος΄ των χρωμάτων τους.  Πώς το πετυχαίνουν και τί σημαίνουν αυτοί οι όροι ακριβώς? Η χρωματική ένταση αναφέρεται στην φωτεινότητα ενός χρώματος και στην καθαρότητα της. Χρωματική ένταση επιτυγχάνεται όταν χρησιμοποιείται μια χρωστική χωρίς προσμίξεις, αναδεικνύοντας έτσι καλύτερα τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της κάθε χρωστικής. Παίρνοντας ως αφετηρία καθαρά χρώματα που περιέχουν το καθένα μία χρωστική, για να φτίαξετε μια παλέτα, θα έχει ως αποτέλεσμα να πετύχετε προσμίξεις μουντές, με δυνατό χαρακτήρα. Όπως προτείνουν και διάφορες εταιρείες ακρυλικών: ‘Να αναμειγνύετε όσο λιγότερα χρώματα/χρωστικές γίνεται. Όσες περισσότερες χρωστικές χρησιμοποιείτε σε προσμίξεις μαζί, τόσο πιθανότερο είναι να καταλήξετε σε θαμπά, λερωμένα χρώματα στην παλέτα σας. Προσπαθήστε να περιορίσετε τις προσμίξεις σας σε δύο κυρίως χρώματα την φορά, με την προσθήκη ενός τρίτου σε μηδαμινή ποσότητα.’

Θα πρέπει, ωστόσο, να πούμε εδώ ότι πουθενά δεν βρίσκουμε στοιχεία για το ποιά και πόσα χρώματα της συγκεκριμένης μπράντας είναι προσμίξεις, δυσκολεύοντας έτσι την επιλογή μας.  Ο άλλος παράγοντας που επηρεάζει την ένταση ενός  χρώματος είναι η διαδικασία παραγωγής της. Όταν αλέθεται για παράδειγμα ένα πέτρωμα, για την παραγωγή μιας χρωστικής, θα πρέπει, για να επιτευχθεί η μέγιστη χρωματική ένταση και βάθος, τα σωματίδια που προκύπτουν να είναι όσο το δυνατόν μικρότερα σε διάμετρο. Για να γίνει αυτό, χρησιμοποιείται ενας τριπλός μύλος – πρόκειται για ένα μηχάνημα που αποτελείται απο τρείς ατσαλένιους αλεστές που στρέφονται σε αντίθετες, μεταξύ τους κατευθύνσεις. Η διαδικασία αυτή, που χρησιμοποιείται απο την εποχή των πρώτων ακρυλικών, παράγει μια διάμετρο σωματιδίων που επιτρέπει την εισχώρηση φωτός πέραν της επιφάνειας της μπογιάς, δημιουργόντας έτσι την εντύπωση πλούσιου βάθους, και έντονου χρωματισμού. Επίσης, καθίσταται με αυτόν τον τρόπο δυνατόν να δημιουργούνται χρώματα ημιδιαφανή, χωρίς να μπαίνουν συμβιβασμοί στην ένταση των χρωμάτων.

Συνιστούμε προσοχή ώστε να μήν παρασυρθείτε από μπράντες που δηλώνουν ότι όλα τους τα χρώματα έχουν ‘τέλεια καλυπτότητα’, γιατί η δήλωση αυτή υπονοεί ότι έχουν προστεθεί στα χρώματα τους κάποιες ουσίες, μή χρωστικές, ώστε να δίνεται η εντύπωση στους  μή έμπειρους καλλιτέχνες που τις χρησιμοποιούν ότι παίρνουν ένα προϊόν ποιοτικό σε καλή τιμή, ενώ αντίθετως καταλήγουν στο να μην μπορούν να πετύχουν τελικά τον γνήσιο χαρακτήρα των χρωμάτων που θέλουν να χρησιμοποιήσουν! Λαμπρό παράδειγμα της επίγνωσης πάνω στις ιδιότητες και ιδιαιτερότητες των ακρυλικών που παράγουν, και ενδεικτικό της υψηλής τους ποιότητας, είναι ότι κάποιες σειρές ακρυλικών –  Παράγουν κάθε χρώμα της σειράς αυτής διαφορετικά, αναλόγως με την φύση της χρωστικής που περιέχουν. Τα χρώματα που μπορούν να δεχθούν αυξημένα ποσοστά χρωστικής έχουν ως αποτέλεσμα, ένα πιο αδιαπέραστο μάτ αποτέλεσμα. Τα χρώματα που δεν επιδέχονται αυξημένη ποσότητα χρωστικής στην σύνθεση τους έχουν ως αποτέλεσμα μια αίσθηση πιο γκλαζέ και τείνουν να είναι πιό διαφανή.

Γκάμα

A2 Colour Chart ακρυλικά

Στις εταιρίες ακρυλικών χρωμάτων αρέσει να καυχιούνται για την ποικιλία χρωμάτων που παρέχουν. Δείχνουν, με αυτόν τον τρόπο, ότι προσφέρουν στον καλλιτέχνη  την μέγιστη επιλογή και τον μέγιστο έλεγχο  πάνω στην παλέτα του. Μεγαλύτερη σημασία, στην πραγματικότητα, έχει το πόσα χρώματα σε μια σειρά είναι μιας χρωστικής. Αυτά τα χρώματα είναι που θα σας προσφέρουν τον μέγιστο έλεγχο στις προσμίξεις σας. Βεβαίως δεν σας εμποδίζει τίποτα από το να δημιουργείτε προσμίξεις με χρώματα διαφορετικής μάρκας.  Μάλιστα θα ήταν ένας καλός τρόπος να οικειοποιηθείτε τις σχετικές διαφορές που έχουν μεταξύ τους τα διάφορα είδη και ποιότητες ακρυλικών χρωμάτων.

Κάποιες φοιτητικές σειρές αντικαθιστούν κάποιες ακριβές χρωστικές με πιο φθηνά, συνθετικά χρώματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις αναγράφεται ο όρος ‘Hue’ μετά την ονομασία του χρώματος. Να έχετε υπ’όψιν σας ότι κάποια χρώματα με την ίδια αναγραφόμενη χρωστική ενδέχεται να συμπεριφέρονται ελαφρώς διαφορετικά από μπράντα σε μπράντα. Μπρεί να υπάρχουν διαφορές στην σύσταση,  στο πόσο γρήγορα στεγνώνουν  ή στην περιεκτικότητά τους σε χρωστική.  Μην θεωρήσετε αυτόματα ότι  ένα ‘French Ultamarine’  μίας εταιρείας μπορεί να αντικατασταθεί απο ένα French ultramarine κάποιας άλλης.

Προμηθευτείτε τα ποιοτικότερα χρώματα που μπορείτε για τις ανάγκες σας. θα επιβραβευτείτε τόσο με την ποιότητα των έργων σας όσο και με την αντίστοιχη των υλικών σας.

Λούστρο

λούστρο για κείμενο ακρυλικών

Σε κάποιες φοιτητικές σειρές ακρυλικών χρωμάτων εφαρμόζονται μέθοδοι τροποίησης ώστε να επηρεαστεί η γυαλάδα και οι επιφανειακές ιδιότητες κάποιων χρωμάτων. Για παράδειγμα, κάποια φοιτητική σειρά παρουσιάζει ένα χαρακτήρα  σατινέ αφού στεγνώσει. Κάποια άλλη εταιρεία και μάλιστα επαγγελματική κάνει το λάθος να δηλώνει ταυτόχρονα ότι δίνουν έμφαση στις ιδιαιτερότητες της κάθε χρωστικής, και ότι όλη τους η σειρά αποτελείται από ‘σατινέ γκλαζέ’ χρώματα. Φυσικά δεν είναι δυνατόν να ευσταθούν και οι δύο αυτές δηλώσεις, μιας και είναι αντικρουόμενες. Βεβαίως αυτή η ομοιομορφία μπορεί να βρει και τις πρακτικές εφαρμογές της. Υπάρχει όμως πιθανότητα, εάν έχετε συνηθίσει να δουλεύετε μόνο με ακρυλικά χαμηλής  ποιότητας, να παρερμηνεύσετε  το ματ τελείωμα ενός  χρώματος  λόγω του χαρακτήρα της χρωστικής του και να το θεωρήσετε ως ανεπιθύμητο θάμπωμα. Σε αυτήν την περίπτωση όμως είναι δυνατόν να πετύχετε ένα γκλαζέ αποτέλεσμα χρησιμοποιόντας βερνίκι ακρυλικών πάνω στο ολοκληρωμένο έργο. Αυτός είναι και ένας τρόπος  να πετύχετε την ομοιογενοποίηση των ιδιοτήτων επιφάνειας σε ένα έργο.  Επιπλέον μια στρώση βερνικιού προστατεύει το έργο σας απ ο την φθορά του χρόνου, διατηρεί τα χρώματα ζωντανά, και ενισχύει την φωτοσταθερότητά τους. Αξίζει να κάνουμε ιδιαίτερη αναφορά σε κάποια ακρυλικά χρώματα, τα οποία έχουν τροποποιηθεί ώστε να έχουν ημί-ματ αποτέλεσμα.

Σύσταση και Συνοχή

Πρόκειται για παράγοντα ο οποίος διαφέρει αισθητά από σειρά σε σειρά. Οι φοιτητικές σειρές τείνουν να έχουν ‘μέση’ σύσταση, η μία εταιρεία ισχυρίζεται ότι τα χρώματά της είναι ιδιαιτέρως πηχτά. Η άλλη χαρακτηρίζει τα ακρυλικά της χρώματα ως ‘πολύ βαριά’, ενώ κάποιες  άλλες ως ‘πηχτά’ ή ακόμη και ως ‘πηχτά με βουτηρώδη υφή’. Τα ποιοτικά ακρυλικά χρώματα πρέπει να είναι ιδιαιτέρως ευπροσάρμοστα, γιατί είναι φορμουλαρισμένα ώστε να απλώνουν με άνεση, διατηρώντας όμως  της δομή τους όταν χρησιμποιηθούν για τεχνικές impasto (παχυά εφαρμογή μπογιάς).

Στην συνοχή της μπογιάς παίζουν μεγάλο ρόλο τόσο το μέντιουμ που έχει χρησιμοποιηθεί, όσο και το μέγεθος και το σχήμα των σωματιδίων χρωστικής που είναι διαλυμένες σε αυτό. Στις πιο οικονομικές σειρές ακρυλικών παρατειρείται έλλειψη συνοχής, μάλλον λόγω της κακής ποιότητας των χρωστικών τους στους τομείς αυτούς, που σε διάρκεια χρόνου ιζηματοποιούνται λόγω της ανομοιομορφίας  τους. Σε κάποιες σειρές  ακρυλικών, έχουν ιδιαιτέρως υγρή σύσταση. Το πετυχαίνουν αυτό χωρίς την χρήση διαλυτικών και χαμηλότερης  χρωστικής περιεκτικότητας, αντ’άυτού χρησιμοποιούν μέντιουμ χαμηλότερης πυκνότητας από άλλες σειρές. Για τον λόγο αυτό, μερικές σειρές αποφεύγουν να συμπεριλάβουν χρώματα όπως αυτά του καδμίου, λόγω του βάρους τους. Η σύσταση των ακρυλικών μπορεί να αλλαχτεί με διάφορους τρόπους από τον δημιουργό – πρώτα με την χρήση των διαφόρων μέντιουμ και  τζέλς  που υπάρχουν στην αγορά σε μεγαλη ποικιλία, δίνοντας στον καλλιτέχνη απόλυτο έλεγχο και επιτρέποντας του να δοκιμάσει το χέρι του σε μια πληθώρα τεχνικών. Επίσης ένας τρόπος για να ελένξετε την ρευστότητα των ακρυλικών σας χρωμάτων είναι η πρόσμιξη χρωμάτων με διαφορετική σύσταση.

Ταχύτητα πήξης

Εάν ρωτήσετε έναν καλλιτέχνη που προτιμά να δουλεύει με ακρυλικά αντί για λάδια,  θα σας πεί οτι τα λαδοχρώματα ‘αργούν να στεγνώσουν’. Τα ακρυλικά χρώματα έχουν συνήθως  χρόνο πήξης 15-20’. Κάποιες άλλες μπράντες εχουν αναπτύξει πρόσφατα σειρές ακρυλικών με χρόνο πήξης κοντά στα 30’. Από την άλλη, υπάρχουν σειρές ακρυλικών χρωμάτων, που έχουν επιλέξει να μην επεκτείνουν τους χρόνους πήξης, δηλώνοντας οτι προσφέρεται έτσι ένα σημαντικό πλεονέκτημα σε καλλιτέχνες που επιθυμούν να δουλεύουν γρήγορα.

Η σειρά  ακρυλικών ‘Atelier Interactive’ της Chroma έχει χρόνο πήξης αντίστοιχη με αυτή της λαδομπογιάς, δηλαδή μερικές ημέρες, και αυτή η γκάμα είναι δημοφιλής σε ζωγράφους που θα ήθελαν να δουλέψουν με λαδομπογιές αλλά αντιπαθούν τα διαλυτικά λαδιών και το νέφτι.  Η ταχύτητα  πήξης των ακρυλικών στην ‘Atelier’ σειρά μπορεί να επιταχυνθεί με την πρόσθεση ακρυλικών με κανονικό χρόνο πήξης. Αντίστοιχα, ο χρόνος πήξης των κανονικών ακρυλικών μπορεί να επεκταθεί  με την χρήση κάποιων ειδικών μέντιουμ , τα οποία επηρεάζουν και την διαφανότητα των χρωμάτων. Υπάρχουν στην αγορά και πολλά ακρυλικά μέντιουμ που δρούν στο χρώμα με διάφορους τρόπους, για τα οποία θα μιλήσουμε αναλυτικότερα παρακάτω.

Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφέρουμε ότι γενικά τα ακρυλικά χρώματα δεν στεγνώνουν πάντα με την αναμενόμενη ταχύτητα.  Τα ακρυλικά στεγνώνουν τελείως όταν όλη η περιεκτικότητα του χρώματος σε νερό απομακρυνθεί από το χρώμα, είτε μέσω της εξάτμισης του αέρα είτε μέσω της απορρόφησης μέρους του νερού απο την επιφάνεια ζωγραφικής μέσω της όσμοσης. Η διαδικασία πήξης ξεκινά απο την επιφάνεια της μπογιάς προς τα μέσα. Όπου η μπογιά, έχει εφαρμοστεί σε παχυές στρώσεις, δημιουργείται αρχικά μια σκληρή εξωτερική μεμβράνη, η οποία επιβραδύνει την διαδικασία πήξης της μπογιάς στο εσωτερικό της. Για αυτόν τον λόγο είναι πολύ σημαντικό ένα τελειωμένο έργο να έχει αφεθεί να στεγνώσει τελείως πρίν την εφαρμογή κάποιου βερνικού, καθώς οποιαδήποτε διαστολή (με την απορόφηση  νέου υγρού)ή συστολή (με το περαιτέρω στέγνωμα στο εσωτερικό της μπογιάς) θα προκαλέσει την εμφάνιση ραγισμάτων και αλλοιώσεως. Ο συνολικός χρόνος πήξης μπορεί να επηρεαστεί από μια σειρά άλλων εξωτερικών παραγόντων. Αν ζωγραφίζετε σε ιδιαίτερα ζεστές συνθήκες αυτό θα επιταχύνει την πήξη, ενώ αν δουλεύετε σε συνθήκες κρύου θα ισχύει το αντίθετο. Συνθήκες αυξημένης υγρασίας του αέρα θα επιβραδύνουν εξίσου την διαδικασια πήξης.

Χρωματικές αλλαγές

Χρωματικές αλλαγές προκαλούνται όταν το ακρυλικό μέντιουμ έχει διαφορετική εμφάνιση στεγνό απ’ότι νωπό, πράγμα που επηρεάζει το χρώμα όπως εμφανίζεται στο τελικό αποτέλεσμα, κάνοντας το να δείχνει διαφορετικό από το χρώμα όπως βγαίνει από το σωληνάριο.

Τα φθηνότερα ακρυλικά παρουσιάζουν μεγαλύτερες χρωματικές διαφοροποιήσεις από τα ακρυλικά που ανήκουν σε πιο επαγγελματικές σειρές. Οι καλύτερες σειρές ακρυλικών δηλώνουν ότι παρουσιάζουν ‘καθόλου χρωματική αλλαγή’ ή ‘ελάχιστη χρωματική αλλαγή’. Η αλήθεια είναι όμως ότι όλα τα ακρυλικά παρουσιάζουν σε έναν βαθμό χρωματική αλλαγή. Στην περίπτωση μιας σειράς ακρυλικών, ενώ ισχυρίζεται ότι σε μεγάλες επιφάνειες δεν παρουσιάζεται καθόλου αλλαγή χρώματος, αλλά χρησιμοποιώντας τη θα δείτε ότι το μέντιουμ που χρησιμοποιούν, στην υγρή του μορφή, παρότι διαφανές, έχει ένα εμφανώς γαλακτώδες χρώμα. Όταν το συγκεκριμένο μέντιουμ στεγνώσει γίνεται απόλυτα διαυγές. Η μετάβαση αυτή, δεν μπορεί παρά να επιφέρει κάποια αλλαγή στο ακρυλικό χρώμα, σκουραίνοντας το αποτέλεσμα. Μέχρι οι κατασκευαστές ακρυλικών καταφέρουν να δημιουργήσουν ένα μέντιουμ το οποίο να έχει ακριβώς την ίδια πυκνότητα με το νερό θα υπάρχει πάντα ένα ποσοστό χρωματικής αλλαγής κατά το στέγνωμα.

Άλλοι παράγοντες

Καλλιτέχνες που σκοπεύουν να εκθέσουν έργα τους σε εξωτερικό περιβάλλον πρέπει να λαμβάνουν υπ’όψιν τους την αντοχή των υλικών τους στις καιρικές συνθήκες. Καμία μπογιά δεν αντέχει 100% στις καιρικές συνθήκες. Ενας πίνακας εκτεθειμένος σε δυνατούς ανέμους είναι δυνατόν να υποστεί  ρωγμές, ένα έργο σε δυνατή έκθεση φωτός για μεγάλη διάρκεια σαφώς θα ξεθωριάσει κάποια στιγμή, ακόμα και αν τα χρώματα του είναι της καλύτερης ποιότητας , ενώ και οι πολύ κρύες συνθήκες θα αποτρέψουν την μπογιά να στεγνώσει αποτελεσματικά. Εάν η αντοχή στις καιρικές συνθήκες είναι υψίστης σημασίας θεωρούμε σωστό να βερνικώσετε το έργο, αφού έχει ολοκληρωθεί, με βερνίκι ΜSA. Τα πιο ποιοτικά ακρυλικά, με τα δυνατότερα μέντιουμ, θα έχουν γενικά καλύτερη αντοχή στις καιρικές συνθήκες.

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail

Σχολιάστε